Hoe burn-out tegengaan met een gezonde personeelsplanning?

Hoe evolueert burn-out in België?

Het aantal mensen dat arbeidsongeschikt is wegens burn-out of depressie neemt al enkele jaren significant toe. Volgens de statistieken* van het RIZIV vertegenwoordigen depressie en burn-out een kwart van de invaliditeitsgevallen van meer dan 1 jaar. Toch tekent zich een verbetering af, want die groei lijkt in 2025 af te vlakken.

Burn-out treft vooral oudere werknemers, maar neemt sterk toe in de leeftijdsgroep van 30 tot 34 jaar. De kosten van arbeidsongeschiktheid wegens depressie of burn-out, ten laste van de invaliditeitsverzekering, worden voor 2024 geraamd op 2,5 miljard euro. Volgens een analyse van Sciensano van maart 2025 was 13,5% van de werknemers de voorbije 12 maanden afwezig wegens een mentaal gezondheidsprobleem.

Wat zijn de gevolgen van burn-out?

Wanneer burn-out optreedt, is de betrokken werknemer het eerste slachtoffer. Door de klachten volgt hij vaak een korter of langer traject bij een psycholoog. Deze moeilijke situatie heeft gevolgen voor zijn loopbaan maar ook voor zijn persoonlijke leven en dat van zijn naasten.

De toename van arbeidsongeschiktheid wegens burn-out weegt zwaar op het budget van de RSZ. De instelling betaalt de invaliditeitsuitkeringen uit met de sociale bijdragen die ze int bij werknemers en bedrijven. Het financiële evenwicht van het Belgische socialezekerheidsstelsel is essentieel voor de duurzaamheid ervan.

Langdurige afwezigheden hebben ook uiteenlopende gevolgen binnen bedrijven. Ze verzwakken de teams en vragen om vervanging of een reorganisatie van het werk (welke medewerkers nemen welke taken over?) en brengen vaak extra kosten. De demotivatie van collega's en een verslechterde werksfeer horen bij de secundaire gevolgen. De toename van burn-outgevallen dwingt werkgevers om de oorzaken aan te pakken en het welzijn in het bedrijf te optimaliseren.

Welke factoren dragen bij tot het burn-outsyndroom?

In zijn publicatie “Belhealth” van oktober 2023 identificeert Sciensano – Belgisch instituut voor gezondheid – verschillende factoren die kunnen bijdragen tot burn-out:

• Een overmatige werkdruk die een gevoel van urgentie en stress veroorzaakt.
• Een rolconflict door tegenstrijdige of onduidelijke verwachtingen.
• Een onzekere arbeidssituatie door tijdelijke contracten of het risico op jobverlies.
• Het gebrek aan sociale steun van collega's en leidinggevenden.
• Het gebrek aan erkenning voor competenties en aan doorgroeimogelijkheden.

Op basis daarvan is het verbeteren van de werkorganisatie en de planning een relevant actiepunt om deze fenomenen in je bedrijf aan te pakken.

Hoe benut je de troeven van personeelsplanning om burn-out te bestrijden?

De oorzaken van burn-out zijn talrijk en verschillen van situatie tot situatie. Maar in alle gevallen hebben goede HR-praktijken een positieve impact op het welzijn op het werk van je teams.

Functies en verantwoordelijkheden definiëren

Wie het takenpakket en de verantwoordelijkheden van zijn functie volledig kent, weet wat er van hem wordt verwacht. Hij werkt, zonder verwarring of misverstanden, in een gestructureerd kader met heldere regels, dat het veiligheidsgevoel bevordert.

Duidelijke en haalbare doelstellingen opstellen

Om hun werk te organiseren en de voldoening van een volbrachte opdracht te ervaren, hebben je werknemers duidelijke, concrete en haalbare doelstellingen nodig. Het bereiken van die doelstellingen versterkt het zelfvertrouwen, verhoogt de betrokkenheid bij de functie en de motivatie op het werk.

Een brug slaan tussen individu en team

Zich bewust zijn van de plaats en het belang van zijn functie binnen de organisatie geeft betekenis aan de taken van de medewerker. Verbonden met al zijn collega's en geïntegreerd in het geheel begrijpt hij beter het waarom van zijn opdrachten en hun bijdrage aan de collectieve uitdagingen.

De juiste middelen ter beschikking stellen

Geef je teams de middelen voor je ambities! Om hun taken goed uit te voeren, hebben je medewerkers apparatuur, materiaal, contacten enz. nodig. Ze moeten ook over de nodige tijd beschikken, die wordt bevorderd door een aangepaste personeelsplanning. Onderschat ook het belang van vertrouwen, autonomie en het delegeren van verantwoordelijkheden: minder tastbaar, maar even cruciaal.

Goede werkrelaties koesteren

Om zich elke dag te ontplooien in een aangename werkomgeving hebben werknemers een rijk en ondersteunend sociaal netwerk nodig. De begeleiding door managers en de samenwerking tussen collega's zijn essentieel voor werkplezier.

Praktische en gebruiksvriendelijke HR-tools aanbieden

Professionele ontwikkeling vereist ook praktische en intuïtieve HR-tools. Een intranet vergemakkelijkt de toegang tot informatie, ook voor nieuwe werknemers. Een medewerkersportaal maakt het mogelijk om persoonlijke gegevens en HR-formaliteiten volledig zelfstandig te beheren. Denk er ook aan om tools en informatie rond gezondheid en veiligheid op het werk aan te bieden.

Transparant communiceren

Het verspreiden van duidelijke en volledige informatie over thema's die werknemers aanbelangen, is een manier om rekening met hen te houden en een kans om hen erbij te betrekken. Een goed geïnformeerde werknemer heeft meer greep op zijn dagelijkse werk. Door hem een maximaal inzicht in de planning en in zijn eigen rooster en de werkorganisatie te bieden, zorg je ook voor meer zekerheid en structuur.

Efficiënte planningen opstellen

Planning speelt een bepalende rol in de preventie van burn-out. Met een goede personeelsplanning kun je de organisatie van tijd en activiteiten optimaliseren. Voorzie daarbij:

• Efficiënte uurroosters voor de uitvoering van het werk, maar ook afgestemd op de behoeften per medewerker.
• Voldoende pauzes voor een goed evenwicht tussen rust en werk.
• Realistische planningen die activiteitspieken per dag voorzien om stress en overbelasting te beperken en tegelijk in voldoende middelen te voorzien.
• Een evenwichtige werklast tussen de doelstellingen en het respect voor menselijke behoeften.
• Beperkte overuren – dus minder extra gewerkte uren – en een verlofplanning waarmee iedereen tevreden is.

Arbeidsongeschiktheid in 2025: Hoeveel mensen in invaliditeit door depressie of burn-out? Hoeveel kost dat aan uitkeringen? | RIZIV

*Deze cijfers hebben betrekking op invaliditeit van meer dan 1 jaar en omvatten situaties van burn-out en depressie, zonder onderscheid tussen beroepsgebonden en privéoorzaken.

bulletin_3_belhealth_nl.pdf